محورهای بیست و چهارمین جشنواره تریتا
معیارها و شاخصهای ارزیابی برگزیدگان در حیطههای مختلف پژوهشی و فناوری
پژوهشگر برگزیده
محور «پژوهشگر برتر» به پاس تلاشهای علمی اعضای هیئت علمی دانشگاه، بر آن است تا چهرههایی را برجسته کند که در سال ۲۰۲۴ بیشترین سهم را در تولید علم تراز اول داشتهاند. در این بخش، معیار انتخاب بر پایه بیشترین تعداد مقالات Q1 تعیین شده است؛ مقالاتی که پژوهشگر در آنها بهعنوان نویسنده اول یا نویسنده مسئول نقشآفرینی کرده و افیلیشن دانشگاه علوم پزشکی ایران بهطور رسمی در اثر ثبت شده است. فرآیند ارزیابی و احراز، با اتکا به پایگاه استنادی اسکوپوس انجام گرفته تا انتخابها بر مبنای سنجههای شفاف، قابل اتکا و قابل بازبینی صورت پذیرد. این حیطه، تقدیری است از پژوهشی که با کیفیت، پیوستگی و اثرگذاری، نام دانشگاه را در عرصه علم جهانی و مرجعیت علمی پررنگتر میکند.
پژوهشگر جوان برگزیده
محور «پژوهشگر جوان برتر» با هدف پاسداشت استعدادهای جوان و آیندهساز دانشگاه، به تقدیر از اعضای هیئت علمی جوانی اختصاص دارد که در سال ۲۰۲۴ در تولید علمِ تراز اول پیشگام بودهاند. در این محور نیز مبنای انتخاب، بیشترین تعداد مقالات Q1 است؛ آثاری که پژوهشگر در آنها بهعنوان نویسنده اول یا نویسنده مسئول حضور داشته و افیلیشن دانشگاه علوم پزشکی ایران بهصورت رسمی درج شده است. تمایز این حیطه در شرط سنی آن است؛ بهگونهای که فرد منتخب باید در زمان ارزیابی، سن ۳۵ سال یا کمتر داشته باشد تا مفهوم «جوانیِ علمی» در کنار «کیفیت و اثرگذاری پژوهش» نمایان شود. ارزیابیها بر اساس پایگاههای استنادی اسکوپوس انجام میشود.
پژوهشگر با H-Index > 50
محور «هیات علمی با H-Index بالای 50» به تکریم پژوهشگری اختصاص دارد که کیفیت و اثرگذاری علمیِ او نه صرفاً در تعداد آثار، بلکه در انعکاس گسترده آنها در جامعه علمی نمایان است؛ نمودی که در قالب استنادات بالا و نیز شاخص H-index برجسته میشود. در این دوره، H-index برابر یا بیش از ۵۰ بهعنوان معیار اصلی انتخاب در نظر گرفته شده است تا سنجهای روشن از استمرار و عمق اثرگذاری علمی فراهم آید. برای افزایش دقت و عدالت ارزیابی، در محاسبات انجامشده، خوداستنادی و نیز مقالات پرنویسنده از تحلیل کنار گذاشته شدهاند تا سهم واقعی پژوهشگر در تولید دانشِ مرجع بهتر آشکار شود. مبنای دادهها پایگاه اسکوپوس است.
پیشکسوت برگزیده
محور «پیشکسوت برگزیده» ادای احترام به سرمایههای ماندگارِ دانشگاه است؛ آنان که سالها چراغ پژوهش را روشن نگاه داشتهاند. در این محور، عضو هیئت علمی بازنشستهای برگزیده میشود که در سال ۲۰۲۴ بیشترین تعداد مقالات نمایهشده در پایگاه اسکوپوس را منتشر کرده باشد. این انتخاب، تنها شمارش یک دستاورد نیست؛ بلکه تجلیل از یک عمر کوشش علمی و استمرار دغدغهمندیِ پژوهشی است که حتی پس از بازنشستگی نیز خاموش نشده است. «پیشکسوت برگزیده» نماد پیوند وفادارانه با دانشگاه و نشانهای از استمرار همکاری برای توسعه تحقیقات است.
پژوهشگر پراستناد
حیطه «پژوهشگر پراستناد» به پاس قدردانی از پژوهشگری اختصاص دارد که در شمار دانشمندان یکدرصد پراستناد جهان در سال گذشته بر پایه دادههای Web of Science قرار گرفته است؛ جایگاهی که نه با تکاثرهای درخشان، بلکه با تداوم تولید دانش اثرگذار به دست میآید. این انتخاب، بازتاب «نفوذ علمی» در مقیاس جهانی است؛ جایی که یافتهها به مرجع تحلیلها، مطالعات بعدی و شکلدهی به مسیرهای پژوهشی بدل میشوند. محقق پراستناد، با خلق شواهد قابل اتکا و الهامبخشیدن به جامعه علمی، مرزهای دانش را گسترش میدهد.
اختراع برگزیده
حیطه «اختراع برگزیده» به تقدیر از دستاوردی اختصاص دارد که نشاندهنده تبدیل دانش به فناوری و حرکت از پژوهش به کاربست است. در این محور، ثبت اختراعی انتخاب میشود که فرد منتخب، بیشترین سهم مستند را در شکلگیری و توسعه آن داشته و در ارزیابیهای رسمی، بیشترین امتیاز را برای دانشگاه در رتبهبندی وزارت بهداشت در سال گذشته ایجاد کرده است. تمرکز این حیطه بر اختراعی است که از منظر ثبت و مستندسازی مالکیت فکری، قابلیت بهرهبرداری و اثر سازمانی واجد اهمیت بوده و به ارتقای جایگاه دانشگاه در شاخصهای فناوری کمک کرده باشد.
فناور جوان برگزیده
حیطه «فناور جوان برگزیده» به پاس قدردانی از دانشآموخته یا عضو جوان جامعه دانشگاهی اختصاص دارد که در سن ۳۵ سال و کمتر، توانسته است مسیر «ایده تا اثر» را در حوزه سلامت با شتابی چشمگیر طی کند. در این محور، عضو هیات علمی زیر ۳۵ سال که بیشترین امتیاز را در معیارهای فناورانه مانند ثبت اختراع، اجرای طرحهای فناورانه، توسعه محصولات و دانش فنی، فعالیت در قالب شرکت یا هسته فناور و نیز پیشبرد طرحهای ارتباط با صنعت کسب کرده باشد منتخب میشود. این انتخاب، تجلیل از نگاهی است که علم را به فناوری تبدیل میکند.
طرح اثرگذار برگزیده
محور «طرح اثرگذار» به طرحهایی اختصاص دارد که خروجی آنها از سطح گزارش و مقاله فراتر رفته و بهصورت مستقیم در سطح جامعه یا بالین به کار گرفته شده است؛ بهگونهای که نتایج طرح در بهبود فرآیندهای عملیاتی مانند درمان، ارتقای کیفیت ارائه خدمات، افزایش ایمنی، یا بهینهسازی مسیرهای کاری اثر ملموس داشته باشد. در این دوره، این محور در دو بخش ملی و بینالمللی بهطور مجزا بررسی شده است. معیار انتخاب، طرحی است که علاوه بر داشتن کاربست روشن، بیشترین امتیاز را برای دانشگاه در رتبهبندی وزارت بهداشت ایجاد کرده باشد.
طرح ارتباط با صنعت
حیطه «طرح ارتباط با صنعت» جلوهای از پیوند دانش دانشگاهی با نیازهای واقعی بیرون از دانشگاه است؛ جایی که پژوهش، با اعتماد و سرمایهگذاری سازمانها و نهادهای همکار، به مسیر اجرا نزدیکتر میشود. در این محور، طرحهایی مورد توجه قرار میگیرند که هزینه اجرای آنها از منابع خارج از دانشگاه تأمین شده باشد. این بخش در دو شاخه ملی و بینالمللی بهطور مستقل ارزیابی میشود. طرح برگزیده باید هم بیشترین آورده مالی را ایجاد کرده و هم بالاترین امتیاز را در ارزشیابی وزارت بهداشت به نام دانشگاه ثبت کرده باشد.
داور برگزیده
حیطه «داور برگزیده» به پاس کوشش پژوهشگرانی تعریف شده است که با داوری دقیق و مسئولانه، به ارتقای استانداردهای پژوهش و فناوری دانشگاه کمک کردهاند. در این محور، داورانی مورد تقدیر قرار میگیرند که از نظر تعداد داوریها، کیفیت و دقت علمی، التزام به زمانبندی، و تعامل مؤثر عملکرد برجستهتری داشتهاند. این حیطه بهصورت تفکیکشده در چهار بخش داور حوزه پژوهش، حوزه نشر کتاب، حوزه فناوری و حوزه اخلاق مورد ارزیابی قرار گرفته است.
محقق غیرهیئتعلمی
حیطه «محقق غیرهیئتعلمی برگزیده» به پاس کوشش پژوهشگرانی شکل گرفته است که دارای مدرک دکترای تخصصی هستند و در جایگاههای شغلی غیرهیئتعلمی دانشگاه فعالیت میکنند. در این محور، افرادی مورد تقدیر قرار میگیرند که در پنج سال گذشته بیشترین تعداد مقالات نمایهشده با افیلیشن دانشگاه علوم پزشکی ایران را منتشر کردهاند. گزینش بازه پنج ساله با توجه به محدودیت دسترسی این پژوهشگران به منابع انجام شده تا تداوم فعالیت علمی آنان به درستی سنجیده شود.
دانشجوی پژوهشگر
حیطه «دانشجوی پژوهشگر برگزیده» به پاس نقشآفرینی علمی دانشجویان تعریف شده است. در این محور، دانشجویی مورد تقدیر قرار میگیرد که در سال ۲۰۲۴ بر اساس دادههای اسکوپوس، بیشترین تعداد مقالات با افیلیشن کمیته تحقیقات دانشجویی را منتشر کرده باشد. شرط مهم این است که در آثار منتشرشده، حداقل یک عضو هیئت علمی دانشگاه نیز حضور داشته باشد تا پیوند میان ظرفیت دانشجویی و هدایت استادان بازتاب یابد.
دانشجوی فناور
حیطه «دانشجوی فناور برگزیده» به تقدیر از دانشجویانی اختصاص دارد که در سال ۲۰۲۴ حضوری فعال در عرصه فناوری داشتهاند. دانشجویی شایسته تقدیر است که بیشترین فعالیتها نظیر ثبت اختراع، مشارکت در طرحهای ارتباط با صنعت، تأسیس یا عضویت در شرکتهای دانشبنیان و فروش دانش فنی را داشته باشد. مبنای امتیازدهی، امتیازی است که این فعالیتها در رتبهبندی وزارت بهداشت برای دانشگاه کسب کردهاند.
مرکز تحقیقات برگزیده
حیطه «مرکز تحقیقات برگزیده» با هدف تقدیر از مراکزی تعریف شده است که عملکردی شاخص در تولید علم و فناوری داشتهاند. معیار انتخاب، کسب بالاترین Z-Score در رتبهبندی وزارت بهداشت است. مراکز در دو گروه «بیش از ۱۰ سال سابقه» و «کمتر از ۱۰ سال سابقه» ارزیابی میشوند. همچنین در بخش «رشد»، مرکزی که بیشترین افزایش Z-Score را طی دو سال اخیر داشته باشد، تقدیر میشود.
شرکت دانشبنیان
حیطه «شرکت دانشبنیان برگزیده» به تقدیر از شرکتهای مستقر در مرکز رشد دانشگاه اختصاص دارد. شرکتی برگزیده میشود که بیشترین سطح تعاملات فناورانه، فروش دانش فنی و تولید محصول را داشته باشد. شرط اصلی این است که مؤسس شرکت از اعضای هیئت علمی دانشگاه باشد تا پیوند میان ظرفیت علمی و بازار تقویت شود.
واحد فناور برگزیده
حیطه «واحد فناور برگزیده» به تقدیر از شرکتهای مستقل مستقر در واحد رشد دانشگاه اختصاص دارد. واحدی برگزیده میشود که در توسعه و تولید محصول/خدمت و فروش دانش فنی عملکرد برجستهای داشته باشد. شرط مهم این حیطه نیز حضور عضو هیئت علمی به عنوان مؤسس است تا زنجیره پژوهش تا کاربرد تکمیل گردد.
مرکز توسعه بالینی
حیطه «مرکز توسعه تحقیقات بالینی برگزیده» به تقدیر از مراکز مستقر در بیمارستانها اختصاص دارد که نقش تسهیلگر در پژوهشهای بالینی ایفا میکنند. انتخاب بر پایه ارزشیابی سالیانه وزارت بهداشت انجام میشود و مرکزی که رتبه نخست را در سطح دانشگاه کسب کرده باشد، مورد تقدیر قرار میگیرد.
کمیته دانشجویی
حیطه «کمیته تحقیقات و فناوری دانشجویی برتر» به کمیتهای اختصاص دارد که نقشی برجسته در توانمندسازی دانشجویان داشته است. معیارها شامل تولیدات علمی، فعالیتهای فناورانه، برگزاری کارگاهها و مشارکت در رویدادهای علمی است.
سامانه ثبت بیماریها
حیطه «سامانه ثبت بیماریها و دادههای سلامت برتر» بر پایه شاخصهایی مانند حاکمیت سامانه، کیفیت دادهها، پروتکلها، آموزش کاربران و میزان انتشارات علمی ارزیابی میشود. مبنای تصمیمگیری، مستندات و خوداظهاری سالیانه سامانههاست.
نشریه برگزیده
حیطه «نشریه برگزیده» به مجلهای اختصاص دارد که مسیر رشد علمی را طی کرده باشد. معیارهایی مانند ارتقای رتبه علمی، بهبود وضعیت نمایهسازی (Indexing)، ارتقای چارک (Q) و رشد Impact Factor در این انتخاب مؤثر هستند.
نویسنده کتاب برگزیده
حیطه «کتاب برگزیده» به پاسداشت نقش کتاب در تعمیق دانش تخصصی اختصاص دارد. در این محور، کتاب تألیفی کاملی که در سال گذشته در پایگاه اسکوپوس نمایه شده و توسط عضو هیئت علمی دانشگاه نگاشته شده باشد، تقدیر میشود.
کارشناس پژوهشی
حیطه «کارشناس پژوهشی برگزیده» به پاس نقش کارشناسان در تسهیل امور پژوهشی تعریف شده است. معیار انتخاب شامل دقت و نظم اجرایی، پیگیری طرحها، مستندسازی، کیفیت تعاملات و پاسخگویی حرفهای است.